Ce fichier contient l'acte n°72 de Charles Ier de Bourbon, Dep. (Deperditum, Aubret) daté du 12/06/1436 à Gannat.
72
1436, juin. — Riom.
Charles, duc de Bourbonnais et d'Auvergne, etc., confirme les droits et franchises de la ville de Riom, lesquels lui furent montrés lors de sa première entrée dans la ville.
A.Original sur parchemin, signé, très endommagé
e
siècle
C
quarante, retranscrittes et inferee dans les registres de la chambre des comptes en execution de la declaracion du roy du quatre mars M VII quarante et un. [Avec signature illisible.]
B.Copie sur papier du XVIII
e
siècle, signée
2
.
Indiqué :Inventaire-sommaire… Riom, p. 2.
Texte établi d'après B.
(F. 1r.) « Karolus, dux Borbonensis et Arvernie, comes Claromontis et Foresii, dominusque Bellijoci, par et camerarius Francie, notum facimus universis presentibus et futuris quod, cum dilecti et fideles nostri consules, burgenses et habitatores ville nostre Riomi, in primo adventu nostro ad dictam nostram villam post adeptionem
(a)
et assecutionem dominorum nostrorum predictorum, nobis exhibuerint certas litteras
(b)
continentes ut dicebant eorum privilegia et libertates, eisdem concessas per quondam dominos predecessores nostros, continentes clausulas inferius de verbo ad verbum transcriptas, in modum qui sequitur. » [Suit la confirmation des privilèges de Riom accordés en 1270
er
de Bourbon en 1436. Une autre édition de l'Alphonsine se trouve dansClouard E., Les gens d'autrefois. Riom aux XV
e
et XVI
e
siècles, Paris, 1910, p. 10-20 (texte en latin, texte en langue d'oc, traduction française), mais Josiane Teyssot émet des réserves à son sujet. Elle propose une version corrigée dans sa thèse dactylographiée (Teyssot J., Riom, capitale et bonne ville d'Auvergne, thèse dactylographiée, III). Charles I
er
ne reprend pas les souscriptions et vidime à partir deuniversis presentes litteras inspecturis, salutem in domino ; il ne reprend pas plus la formule de corroboration (has autem libertates et consuetudines…).
(c)
Et nihilominus, (f. 7v.) augmentando eadem privilegia, ex nostra uberiori gratia, dictis consulibus, pro eis et communitate ac habitatoribus dicte ville, concessimus et concedimus per presentes quod ipsi possint nomine quo supra emere seu acquirere, ad opus dicti consulatus, et pro ipso, quandam domum in dicta villa
(d)
usque ad valorem seu extimationem trecentarum
(e)
librarum turonensium, et habere ibidem quandam campanam pro facto et congregatione dicti consulatus, et quod ressortum
(f)
villarum Sebaziati
(g)
et Gerzati
(h)
et aliud ressortum ville prepositure Riomi
(i)
, sedesque et mora baillivi Arvernie
(j)
imperpetuum morentur et remaneant ibidem, prout actenus remanserint
(k)
; que privilegie superius transcriptus dicti consules, burgentes et habitatores nobis humilites suplicaverunt per nos sibi et suis confirmari et approbari, nos igitur, volentes jura dictorum consulum, burgensium et habitatorum ville nostre predicte in fur
(l)
robore perpetuo permanere habito, super hoc, cum consilio nostre deliberatione matura, (f. 8r.) ex nostra certa scientia et gratia speciali si opus sit, dicta privilegia, jura, libertates, et cetera universa superius transcripta, volumus et confirmavimus et tenore presentium
(m)
volumus, ratifficamus, accordamus et confirmamus, pro ipsis perpetuo et inviolabiliter custodiendis et observandis modo et forma quibus temporibus retroactis hactenus fuerunt observata et custodita ad opus dictorum consulum, burgentium et habitatorum et suorum successorum imperpetuum, quia sic promittimus bone fide. Quamobrem precipimus et mandamus dilectis et fidelibus nostris senescallo nostris Arvernie, gentibus compotorum nostrorum, et ceteris justiciariis et officiariis nostris, presentibus et futuris, et eorum locatenentibus, et cuilibet ipsorum, quathimus dictos consules, burgenses et habitatores ville nostre Riomi, et eorum successores habitatores dicte ville imperpetuum, de nostra presenti confirmatione et ratifficatione, et de eorumdem privileges et juribus superius scriptis et eorum quolibet, uti et gaudere faciant pacifice et quiete, (f. 8v.) prout et quemadmodum usi sunt hactenus temporibus retroactis eosque nec eorum successores in predictis nullatenus
(n)
, in contrarium [molesteri
(o)
] aut inquietari faciendo aut permittendo. In quorum robur et testimonium premissorum, sigillum nostrum has presentibus duximus apponendum, salvo in ceteris jure nostro et quolibet alieno. Datum in predicta villa nostra Riomi, in mensi junii, anno domini millesimo quadringentisimo tricesimo sexto. » Signé sur le reply « Per dominum ducem in suo consilio, presentibus domino de Fayeta, marescallo Francie, vobis, dominus marescallo et senescallo Borbonii, senescallo Arvernie, bailivo Forensi, domino de Appinaco, militibus, et advocatis et procuratibus fiscalibus Borbonentibus et Arvernie, ac judici Forensi, cum pluribus aliis, de Baro», et scellees en lacs de soye rouge et verte du grand scel de cire verte.
a.Adepcionemdans A.— b.Licterasdans A.— c. Dans sa confirmation de juin 1345, Philippe VI confirme ici les privilèges en invoquant son « auctoritate regia ex plenitudine potestatis ac de sppeciali gratia et ex certa sceientia » : Ordonnances des rois de France de la troisième race, XII, 1777, p. 73. Charles I
er
ne vidime pas cette section et poursuit avec l'augmentation des privilèges qu'avait ensuite accordée Philippe VI. — d. In dicta villa Riomi dans l'acte de Philippe VI : ibid. — e. Tercentarum dans A. — f.Et quod ressortum civitatis Claromontentis dans Ordonnances des rois de France…, op. cit. — g. Sebaziati : Cébazat (Puy-de-Dôme). — h.Gerzati : Gerzat (Puy-de-Dôme). — i. Villae et praepositure Riomidans Ordonnances des rois de France…, op. cit. — j.Baillivi Arvernie : comprendre le bailli royald'Auvergne, installé depuis 1425 à Monferrand, mais siégeant à Riom au XIV
e
siècle. — k. Prout actenus remanserint: dans Ordonnances…, op. cit., prout hactenus per spatium triginta annorum et ultra usi pacifice fuerunt de eisdem. — l. In fur :